{"id":529,"date":"2022-05-06T20:29:16","date_gmt":"2022-05-06T18:29:16","guid":{"rendered":"http:\/\/herezje.pl\/?page_id=529"},"modified":"2022-05-20T20:28:37","modified_gmt":"2022-05-20T18:28:37","slug":"poezji-konanie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/poezji-konanie\/","title":{"rendered":"Poezji konanie"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Wsp\u00f3\u0142czesna poezja znajduje si\u0119 w sytuacji paradoksalnej \u2013 rozkwita\u00a0w pr\u00f3\u017cni. Z jednej strony przybywa co roku ton r\u0119kopis\u00f3w, a\u00a0drugiej \u2013 zmniejsza si\u0119, cho\u0107 nigdy nie by\u0142 zbyt wielki, kr\u0105g czytelnik\u00f3w\u00a0poezji. Pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet twierdzenia, \u017ce tylko poeci czytaj\u0105\u00a0siebie nawzajem. Czy\u017cby tw\u00f3rczo\u015b\u0107 poetycka sta\u0142a si\u0119 sztuk\u0105 getta?<\/p>

1.<\/p>

Win\u0119 za ten stan rzeczy ponosz\u0105 sami poeci. Dla wychowanego na\u00a0szkolnym kanonie poezji, a wi\u0119c na wierszu tradycyjnym, sylabicznym,\u00a0wsp\u00f3\u0142czesne utwory s\u0105 za trudne. Wynika to z tego, \u017ce poeci\u00a0chc\u0105 by\u0107 zawodowcami, profesjonalistami, a co gorsza chc\u0105 na poezji\u00a0zarobi\u0107. Pierwej jednak, musz\u0105 w\u015br\u00f3d krytyk\u00f3w zdoby\u0107 uznanie,\u00a0musz\u0105 sta\u0107 si\u0119 \u201ewielkimi\u201d. Ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107, by zosta\u0107 uznan\u0105 za oryginaln\u0105,\u00a0oceniana jest w kategoriach nowych trop\u00f3w. To prowadzi do\u00a0powstawania coraz dziwniejszych zjawisk j\u0119zykowych. Dla poet\u00f3w i\u00a0krytyk\u00f3w s\u0105 one miar\u0105 istotno\u015bci, \u201ewielko\u015bci\u201d dzie\u0142a, za\u015b dla czytelnika\u00a0<\/span>s\u0105 to dziwol\u0105gi lub be\u0142kot. Jeden z ameryka\u0144skich krytyk\u00f3w napisa\u0142,\u00a0\u017ce <\/span>\u201eka\u017cdy kto pragnie zrozumie\u0107 poezj\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105, musi w to\u00a0w\u0142o\u017cy\u0107 co najmniej po\u0142ow\u0119 pracy niezb\u0119dnej do nauki obcego j\u0119zyka\u201d<\/i>.<\/span><\/p>

Zarzut zbyt du\u017cej trudno\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnej poezji wynika z braku zrozumienia faktu, \u017ce tw\u00f3rczo\u015b\u0107 odzwierciedla lub pr\u00f3buje odzwierciedla\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107. Obecna cywilizacja jest tak z\u0142o\u017cona, r\u00f3\u017cnorodna, \u017ce literatura pr\u00f3buj\u0105ca j\u0105 opisywa\u0107 jest r\u00f3wnie z\u0142o\u017cona i trudna w odbiorze. Jednak\u017ce pogr\u0105\u017cenie si\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci j\u0119zykowej (zamiast poetyckiej) nie przysporzy poezji czytelnik\u00f3w. Dochodzimy ju\u017c do momentu, kiedy coraz trudniej jest znale\u017a\u0107 tak\u0105 kombinacj\u0119 s\u0142\u00f3w, aby by\u0142a ona oryginalna, a przy tym w miar\u0119 sensowna i zrozumia\u0142a dla czytelnika. Jest to pr\u00f3g, kt\u00f3rego nie mo\u017cemy przekroczy\u0107 \u2013 za nim jest ju\u017c tylko be\u0142kot.<\/p>

Wielu poet\u00f3w widz\u0105c to zagro\u017cenie rezygnuje z \u201epi\u0119knego j\u0119zyka\u201d na rzecz \u201eg\u0142\u0119bi filozofi cznej\u201d. Krytycy tego nurtu pr\u00f3buj\u0105 wm\u00f3wi\u0107 czytelnikom, jakie to wspania\u0142e idee autorzy mieszcz\u0105 w swoich szach. Nic bardziej z\u0142udnego! Poezja jest tylko marn\u0105 namiastk\u0105 filozofii, socjologii czy psychologii. Wiesze to p\u0142ytkie rozwa\u017cania zakamuflowane g\u0105szczem pi\u0119knych s\u0142\u00f3w, wielu uproszcze\u0144, stereotyp\u00f3w i przede wszystkim brak oryginalno\u015bci owych wspania\u0142ych refleksji. Nikt nie przekona mnie, \u017ce wierszem Herberta, Mi\u0142osza czy Bara\u0144czaka mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 dzie\u0142a Kierkegaarda, Feuda, Malinowskiego czy Lorenza. Poeci to domoro\u015bli filozofowie, psycholodzy z bo\u017cej \u0142aski, kt\u00f3rym si\u0119 zdaje, \u017ce w wierszach odkrywaj\u0105 Ameryk\u0119. Ciekawym jest, dlaczego poeci swego przes\u0142ania nie napisz\u0105 w formie traktatu. Raz, \u017ce przestaliby by\u0107 poetami, dwa \u2013 musieliby wtedy przyzna\u0107, \u017ce cytuj\u0105 Platona czy Fromma. W wierszu za\u015b my\u015bli innych ubrane w wymy\u015blon\u0105 przez siebie form\u0105 podpisuj\u0105 swoim nazwiskiem i urastaj\u0105 do \u201ewielkich\u201d.\u00a0<\/p>

Status poety zawodowego, profesjonalisty prowadzi do tego, \u017ce tak jak inni profesjonali\u015bci, pisarz \u017cyje niejako odizolowany, w \u015bwiecie koleg\u00f3w z profesji. Tworzy w zasadzie dla innych poet\u00f3w, dla ludzi podobnych sobie. Poeci z literackiego getta pozuj\u0105 na artyst\u00f3w, lekcewa\u017c\u0105c przy tym fakt, \u017ce poza ich w\u0142asnym, wyizolowanym \u015bwiatem istniej\u0105 jeszcze inne, nie mniej ciekawe rzeczywisto\u015bci. Gombrowicz pisa\u0142, \u017ce profesjonalizm odar\u0142 poezj\u0119 ze spontaniczno\u015bci, przyda\u0142 jej pewn\u0105 sztuczno\u015b\u0107 i wyzu\u0142 poet\u0119 z pe\u0142ni cz\u0142owiecze\u0144stwa.\u00a0<\/p>

2.\u00a0<\/p>

Z powy\u017cszego wynika\u0142oby, \u017ce paradoks wsp\u00f3\u0142czesnej poezji jest\u00a0\u201ezas\u0142ug\u0105\u201d tylko poet\u00f3w \u2013 jest to tylko jedna strona medalu. Literatura\u00a0powstaje (powinna powstawa\u0107) dla czytelnik\u00f3w. Tak jak poezja \u017cyje\u00a0w swoim \u015bwiecie literackiego getta, tak i czytelnik \u017cyje w \u015bwiecie,\u00a0w kt\u00f3rym gazety, filmy video, radio, telewizja i ksi\u0105\u017ckowe \u201ehoro\u0142y\u201d\u00a0zniszczy\u0142y w nim bodaj mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozumienia prawdziwej poezji, a\u00a0w\u0142a\u015bciwie wszelkiej prawdziwej sztuki. Mo\u017cna zrzuci\u0107 win\u0119 za ten\u00a0stan rzeczy na tendencje antyintelektualne i antyartystyczne w \u017cyciu\u00a0spo\u0142ecze\u0144stwa (np. rozprawa z \u201ewarszawk\u0105\u201d czy biznes, biznes, biznes).\u00a0Co gorsze i bardzo niepokoj\u0105ce to, \u017ce poezja przesta\u0142a wchodzi\u0107\u00a0w sk\u0142ad podstawowego menu inteligencji. Mo\u017cna jedynie usprawiedliwi\u0107\u00a0to znaczn\u0105 pauperyzacj\u0105 i zubo\u017ceniem tej warstwy.<\/p>

Przy takich, a nie innych preferencjach czytelniczych poezja jest, jako forma przestarza\u0142a, zdominowana przez proz\u0119. Przestarza\u0142e formy potrafi \u0105 jedynie przedstawia\u0107 przestarza\u0142y punkt widzenia, bo nie mo\u017cna odda\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych wydarze\u0144 w j\u0119zyku, kt\u00f3ry zaczyna tr\u0105ci\u0107 bana\u0142em.\u00a0<\/p>

Na og\u00f3\u0142 poezja zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 w stron\u0119 liryki. Narzuci\u0142a sobie powa\u017cne ograniczenia \u2013 zrezygnowa\u0142a bowiem w du\u017cej mierze z tego, co czyni\u0142o literatur\u0119 poczytn\u0105 \u2013 ze snucia opowie\u015bci, z opisywania tego jak ludzie \u017cyj\u0105 lub \u017cyli. Jednak\u017ce nawet prze\u0142amuj\u0105c te ograniczenia nie jest mo\u017cliwe teraz, by powsta\u0142 wsp\u00f3\u0142czesny \u201ePan Tadeusz\u201d, ze wzgl\u0119du na przestarza\u0142o\u015b\u0107 tej formy. Pojawiaj\u0105 si\u0119 co prawda coraz cz\u0119\u015bciej wiersze pe\u0142ne narracyjno\u015bci, lecz ich poszatkowana forma i odst\u0119pstwa od ustalonych norm powoduj\u0105, \u017ce czytelnik wychowany w pop-kulturze nie si\u0119ga po nie.\u00a0<\/p>

3.\u00a0<\/p>

Nie zapominajmy, \u017ce mi\u0119dzy pisarzem a czytelnikiem jest jeszcze\u00a0krytyk (recenzent). Tak jak samym poetom, te\u017c i krytykom poezja jest\u00a0potrzebna. Recenzenci \u017ceruj\u0105 na niej jak nekrofagi. Sami, chocia\u017cby\u00a0przez zaniechanie recenzowania tomik\u00f3w poetyckich, doprowadzaj\u0105\u00a0do tego, \u017ce poezja traci odbiorc\u00f3w, by potem na \u0142amach prasy la\u0107 krokodyle\u00a0\u0142zy.
Obecnie powstaje wiele utwor\u00f3w poetyckich, a coraz mniej ich\u00a0recenzuje si\u0119 w czasopismach og\u00f3lnopolskich (z reszt\u0105 nielicznych).
Strat\u0119 ponosi poezja i jej odbiorcy, gdy\u017c ani autorzy, ani czytelnicy nie\u00a0wiedz\u0105 co si\u0119 w poezji dzieje, nie ma nikogo kto promowa\u0142by nowe\u00a0wzorce.
Du\u017cym problemem jest r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 publikowania poezji.\u00a0Wierszy powstaje bardzo du\u017co, lecz autorzy nie bardzo maj\u0105 gdzie je\u00a0wysy\u0142a\u0107. Prasa nie jest zbytnio zainteresowana publikowaniem poezji.\u00a0Wydawnictwa nastawione na zysk niech\u0119tnie (poza klasykami)\u00a0wydaj\u0105 tomiki poetyckie. Ilo\u015b\u0107 czasopism, zw\u0142aszcza og\u00f3lnopolskich\u00a0miesi\u0119cznik\u00f3w literackich, jest niewystarczaj\u0105ca, a rozpowszechnianie\u00a0obecnie istniej\u0105cych pism w\u0142a\u015bciwie nie istniej. Rozw\u00f3j prasy literackiej
i zwi\u0119kszenie ilo\u015bci publikowanych tomik\u00f3w zale\u017cy od dotacji na te cele. Poezja wsp\u00f3\u0142czesna i pisma literackie nigdy nie przynosi\u0142y zysku i na ca\u0142ym \u015bwiecie s\u0105 w r\u00f3\u017cnoraki spos\u00f3b dotowane. Nie domagam si\u0119, \u017ceby bud\u017cet pa\u0144stwa zobowi\u0105zany by\u0142 do \u0142o\u017cenia na te cele. Potrzebne s\u0105 tu raczej mechanizmy podatkowe (ulgi), kt\u00f3re zach\u0119ca\u0142yby kapita\u0142 do sponsorowania przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 poetyckich. To, \u017ce istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 za w\u0142asne (dla niekt\u00f3rych du\u017ce) pieni\u0105dze wyda\u0107 swoj\u0105 poezj\u0119, przy braku promocji i dystrybucji, nie znaczy, i\u017c jest dobrze.\u00a0<\/p>

4.\u00a0<\/p>

Poezja kona.
Poeci paraduj\u0105 jako ofi ary (co uwielbiaj\u0105), bo ich czytelnicy porzucili.
Krytycy gdzie\u015b si\u0119 pochowali.
Nikt nie chce publikowa\u0107 wierszy.
Czy poezja musi umrze\u0107? Leszek \u017buli\u0144ski stwierdzi\u0142 z nadziej\u0105,\u00a0\u017ce \u201enie po to Rzeczpospolitej poezja zrodzi\u0142a si\u0119 za Kochanowskiego,\u00a0by umrze\u0107 za Wa\u0142\u0119sy\u201d<\/i>. Wszystko jest mo\u017cliwe, ale my\u015bl\u0119, \u017ce nie grozi\u00a0nam pa\u0144stwo Platona, bo ekskluzywno\u015b\u0107, elitaryzm i wyj\u0105tkowo\u015b\u0107\u00a0poezji, jak i jej czytelnik\u00f3w, b\u0119d\u0105 nobilituj\u0105ce, a wierni jej mimo prze\u015bladowa\u0144
nie wypr\u0105 si\u0119 swojej poetyckiej wiary.
(\u201eProwincje Literackie\u201d Nr 2 kwiecie\u0144 1992 r.)<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wsp\u00f3\u0142czesna poezja znajduje si\u0119 w sytuacji paradoksalnej \u2013 rozkwita\u00a0w pr\u00f3\u017cni. Z jednej strony przybywa co roku ton r\u0119kopis\u00f3w, a\u00a0drugiej \u2013 zmniejsza si\u0119, cho\u0107 nigdy nie by\u0142 zbyt wielki, kr\u0105g czytelnik\u00f3w\u00a0poezji. Pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet twierdzenia, \u017ce tylko poeci czytaj\u0105\u00a0siebie nawzajem. Czy\u017cby tw\u00f3rczo\u015b\u0107 poetycka sta\u0142a si\u0119 sztuk\u0105 getta? 1. Win\u0119 za ten stan rzeczy ponosz\u0105 sami poeci.…<\/p>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-529","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/529","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=529"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/529\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1121,"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/529\/revisions\/1121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}