{"id":1374,"date":"2022-06-06T12:56:00","date_gmt":"2022-06-06T10:56:00","guid":{"rendered":"https:\/\/herezje.pl\/?page_id=1374"},"modified":"2022-06-06T13:05:29","modified_gmt":"2022-06-06T11:05:29","slug":"w-czasie-i-poza-czasem","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/w-czasie-i-poza-czasem\/","title":{"rendered":"W CZASIE I POZA CZASEM"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Dzie\u0142o literackie jest struktur\u0105 zamkni\u0119t\u0105, niezmienn\u0105. Raz stworzone\u00a0nie podlega przemianom formalnym. Jednak\u017ce istnieje ono\u00a0w czasie, a jednocze\u015bnie zamyka w sobie czas.
Poezja w chwili powstania staje si\u0119 faktem historycznym \u2013 jest\u00a0przypisana do konkretnego czasu, konkretnego momentu. W wierszu\u00a0zostaje opisany czas, moment, kt\u00f3ry prze\u017cywa\u0142 autor i uwieczni\u0142 go\u00a0w s\u0142owach. Poeta zamkn\u0105\u0142 w utworze sw\u00f3j subiektywny czas. Ale nie\u00a0tylko…

<\/p>

W swym dziele zamkn\u0105\u0142 te\u017c znaki czasu \u2013 j\u0119zyk, odwo\u0142ania do wydarze\u0144\u00a0historycznych, postaci, idei.\u00a0Ka\u017cdy czas charakteryzuje si\u0119 szczeg\u00f3lnym j\u0119zykiem. Wystarczy\u00a0si\u0119gn\u0105\u0107 do tw\u00f3rczo\u015bci Jana Kochanowskiego i zderzy\u0107 j\u0105 z poezj\u0105\u00a0wsp\u00f3\u0142czesn\u0105. J\u0119zyk staropolski nie pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 wyrazami, kt\u00f3re\u00a0wchodzi\u0142y w \u017cycie wraz z rozwojem cywilizacji i na odwr\u00f3t wiele\u00a0s\u0142\u00f3w u\u017cywanych przez Kochanowskiego znikn\u0119\u0142o z naszego j\u0119zyka,\u00a0wiele zmieni\u0142o swe znaczenie.

<\/p>

Wielu pisarzy w swych dzie\u0142ach odwo\u0142uje si\u0119 wprost do wydarze\u0144\u00a0i postaci historycznych im wsp\u00f3\u0142czesnych. Tego typu zabiegi u\u0142atwiaj\u0105\u00a0nam umieszczenie czasu powstania utworu w przestrzeni historycznej.\u00a0Jednak\u017ce cz\u0119sto sprowadzaj\u0105 te\u017c te utwory do niebytu, gdy\u017c przez\u00a0te \u201eznaki czasu\u201d trac\u0105 swoje ponadczasowe znaczenie.
Podobnie jest z przes\u0142aniem ideowym. Autorzy \u017cyj\u0105 w konkretnych\u00a0czasach, w kt\u00f3rych dominuj\u0105 konkretne idee \u2013 a to romantyczne, a to\u00a0pozytywistyczne, a to egzystencjalizm. Owymi \u201eizmami\u201d \u0142atwo jest\u00a0opisywa\u0107 literatur\u0119, stanowi\u0105 prosty spos\u00f3b na klasyfikowanie, wrzucanie\u00a0ksi\u0105\u017cek do odpowiednich pude\u0142.
Tak wi\u0119c, utw\u00f3r literacki zamyka w sobie nie tylko subiektywny\u00a0czas autora, ale te\u017c czas kulturowy, cywilizacyjny poprzez j\u0119zyk, odwo\u0142ania\u00a0do wydarze\u0144, zjawisk, postaci wsp\u00f3\u0142czesnych poecie, ale te\u017c\u00a0wyznawanych przez niego idei.<\/p>

Dzie\u0142o literackie istnieje samo w sobie jako byt materialny. Istnieje,\u00a0ale jest martwe. Dopiero czytelnik pobudza go do \u017cycia. Utw\u00f3r\u00a0zaczyna istnie\u0107 poza czasem dzi\u0119ki czytelnikowi. To w \u015bwiadomo\u015bci\u00a0czytelnika utw\u00f3r odradza si\u0119 z martwoty farby drukarskiej.
Odradza si\u0119, ale za ka\u017cdym razem inaczej. Mimo \u017ce struktura wiersza\u00a0nie ulega zmianom, czas w kt\u00f3rym \u017cyje czytelnik powoduje, \u017ce\u00a0powstaj\u0105 coraz to inne interpretacje, coraz to inne prze\u017cycia.
M\u00f3wimy cz\u0119sto o niekt\u00f3rych utworach, \u017ce s\u0105 ponadczasowe, istniej\u0105\u00a0poza czasem. Znaczy to, \u017ce ich interpretacje znajduj\u0105 potwierdzenie\u00a0w ka\u017cdym czasie. Autorzy takich wierszy potrafi li zamkn\u0105\u0107\u00a0w nich uniwersalny czas. S\u0105 to nieliczni szcz\u0119\u015bliwcy, kt\u00f3rych ksi\u0105\u017cki\u00a0s\u0105 pami\u0119tane i czytane przez stulecia.

<\/p>

Nie mo\u017cna te\u017c pomin\u0105\u0107 znaczenia dzie\u0142a literackiego jako faktu historycznego.\u00a0Literatura jest elementem kultury, cywilizacji \u2013 tworzy\u00a0je. Tak autor, jak i czytelnik odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do kultury, cywilizacji, czy\u00a0to w akcie tworzenia, czy to w procesie interpretacji. Jest to wsp\u00f3lny\u00a0dla autor\u00f3w i czytelnik\u00f3w kod, kod kulturowy, cywilizacyjny. Normalnym\u00a0jest, \u017ce wraz ze zmianami zachodz\u0105cymi w obr\u0119bie cywilizacji,\u00a0takim zmianom r\u00f3wnie\u017c podlegaj\u0105 te kody.

<\/p>

Istnienie dzia\u0142a literackiego w czasie zale\u017cy przede wszystkim od\u00a0czytelnika, w szerokim znaczeniu tego s\u0142owa. Chodzi mi nie tylko\u00a0o to, \u017ce utw\u00f3r jest powszechnie czytany, ale \u017ce czytelnikiem jest r\u00f3wnie\u017c\u00a0badacz literatury, czy krytyk.

<\/p>

Utwory, kt\u00f3re nie s\u0105 czytane, mimo \u017ce istniej\u0105 materialnie \u2013 s\u0105\u00a0martwe. Los wiersza w czasie jest nie do pozazdroszczenia \u2013 przez\u00a0wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu jest martwy, aby zaistnie\u0107 przez ulotn\u0105 chwil\u0119 w czytelniku<\/b>.\u00a0(2010)<\/i><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzie\u0142o literackie jest struktur\u0105 zamkni\u0119t\u0105, niezmienn\u0105. Raz stworzone\u00a0nie podlega przemianom formalnym. Jednak\u017ce istnieje ono\u00a0w czasie, a jednocze\u015bnie zamyka w sobie czas.Poezja w chwili powstania staje si\u0119 faktem historycznym \u2013 jest\u00a0przypisana do konkretnego czasu, konkretnego momentu. W wierszu\u00a0zostaje opisany czas, moment, kt\u00f3ry prze\u017cywa\u0142 autor i uwieczni\u0142 go\u00a0w s\u0142owach. Poeta zamkn\u0105\u0142 w utworze sw\u00f3j subiektywny czas. Ale…<\/p>\n

Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1374","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1374","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1374"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1386,"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1374\/revisions\/1386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/herezje.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}